مقایسهٔ متن آنلاین (Diff) خط‌به‌خط و کلمه‌به‌کلمه

نسخهٔ قدیمی را در کادر سمت راست و نسخهٔ جدید را در کادر سمت چپ بچسبانید. مقایسه با هر تغییر در کادرها به‌صورت زنده تکرار می‌شود و لازم نیست دکمه‌ای بزنید. بالای نتیجه سه شمارنده قرار دارد: تعداد خطوط اضافه‌شده، حذف‌شده و بدون تغییر. این شمارنده‌ها برای یک نگاه سریع عالی‌اند؛ اگر انتظار یک تغییر کوچک داشتید و صد خط حذف و اضافه می‌بینید، احتمالاً مشکل از فاصله‌ها یا ترتیب خطوط است.

بالای کادرها دو انتخاب دارید: «خط‌به‌خط» برای فایل تنظیمات و کد، و «کلمه‌به‌کلمه» برای متن فارسی، قرارداد یا مستندات که در آن پاراگراف‌ها طولانی‌اند. نمایش خط‌به‌خط می‌تواند یکپارچه یا دوستونه باشد. سه گزینهٔ دیگر هم هست: نادیده گرفتن فاصله‌ها، یکسان دانستن حروف بزرگ و کوچک، و جمع کردن خطوط بدون تغییر تا فقط تغییرات و سه خط اطرافشان دیده شود؛ با کلیک روی ردیف جمع‌شده، خطوط پنهان دویست‌تا دویست‌تا باز می‌شوند.

هر طرف تا حدود دو میلیون نویسه، یعنی ده‌ها هزار خط، پذیرفته می‌شود و برای متن‌های بزرگ مقایسه چند صدم ثانیه پس از توقف تایپ اجرا می‌شود. اگر دو متن آن‌قدر متفاوت باشند که مقایسهٔ دقیق زمان زیادی بگیرد، ابزار به‌جای قفل کردن مرورگر، بخش تغییرکرده را یکجا حذف و اضافه نشان می‌دهد و هشدار می‌دهد. با دکمهٔ «کپی به‌صورت patch» خروجی را در قالب diff -u بردارید.

نمونهٔ پیش‌فرض ابزار را در نظر بگیرید: دو نسخه از بلوک server یک سایت در Nginx. در نسخهٔ جدید پورت ۸۰ به ۴۴۳ با ssl تغییر کرده، دامنهٔ www اضافه شده، سقف حجم آپلود از 10m به 64m رسیده و try_files حالا درخواست‌ها را به index.php می‌فرستد. خروجی چهار خط حذف، چهار خط اضافه و پنج خط بدون تغییر نشان می‌دهد و داخل هر خط دقیقاً همان بخش تغییرکرده رنگی است. از این خروجی بلافاصله می‌فهمید که سایت پس از اعمال تغییر دیگر روی پورت ۸۰ پاسخ نمی‌دهد و اگر بلوک جداگانه‌ای برای انتقال HTTP به HTTPS نداشته باشید، بازدیدکننده‌های قدیمی خطا می‌بینند.

دو نکته در تفسیر مهم است. اول، جابه‌جا شدن یک بلوک متن در Diff خطی به شکل حذف از یک جا و اضافه در جای دیگر دیده می‌شود، نه به شکل «انتقال». دوم، وقتی چند خط مشابه وجود دارد، ممکن است چند Diff کمینهٔ متفاوت معتبر باشد و ابزارهای مختلف یکی از آن‌ها را انتخاب کنند؛ پس اگر خروجی این ابزار با Git کمی متفاوت است، لزوماً یکی اشتباه نیست.

پرتکرارترین کاربرد، مقایسهٔ فایل تنظیمات پیش و پس از تغییر است: nginx.conf، فایل docker-compose یا تنظیمات PHP. نسخهٔ پشتیبان را با نسخهٔ فعلی مقایسه کنید تا دقیقاً بدانید چه چیزی عوض شده است. کاربرد دیگر، مقایسهٔ دو سرور است؛ خروجی دستورهایی مثل dpkg -l یا pip freeze را از دو سرور بگیرید و ببینید کدام بسته روی کدام سرور نسخهٔ دیگری دارد.

هنگام مهاجرت هم Diff نجات‌دهنده است. اگر از سرویس دیگری به ایران‌کلاد مهاجرت می‌کنید، خروجی رکوردهای DNS دامنه را پیش و پس از انتقال به DNS ایران‌کلاد مقایسه کنید تا هیچ رکورد MX یا TXT جا نماند. برای مقایسهٔ پاسخ‌های JSON یک API، ابتدا هر دو را با ابزار JSON مرتب و قالب‌بندی کنید؛ JSON فشرده در یک خط، Diff بی‌فایده‌ای تولید می‌کند.

روی هر سرور لینوکسی دستور diff از بستهٔ diffutils در دسترس است؛ محدودیت حجم ندارد و برخلاف این ابزار کل پوشه‌ها را هم مقایسه می‌کند. خروجی diff -u را، یا patch کپی‌شده از همین ابزار را، می‌توانید در فایلی با پسوند patch ذخیره کنید و بعداً با دستور patch روی نسخهٔ دیگر اعمال کنید.

ترفند کاربردی دیگر، مقایسهٔ مستقیم فایل روی دو سرور بدون کپی است. با جایگزینی فرایند در bash، خروجی دو اتصال SSH را مستقیم به diff بدهید. برای فایل‌هایی که در مخزن Git نیستند هم git diff --no-index کار می‌کند و با گزینهٔ --word-diff تفاوت را در سطح کلمه نشان می‌دهد؛ معادل حالت «کلمه‌به‌کلمه» همین ابزار.

این ابزار به‌طور پیش‌فرض خطوط را دقیقاً نویسه‌به‌نویسه مقایسه می‌کند. یک فاصلهٔ اضافه در انتهای خط، تب به‌جای فاصله یا تفاوت حروف بزرگ و کوچک کافی است تا دو خط ظاهراً یکسان، متفاوت حساب شوند. اگر نتیجه پر از خطوط قرمز و سبزی است که با چشم یکسان به نظر می‌رسند، احتمالاً یکی از ویرایشگرها فاصله‌ها را تغییر داده است؛ گزینهٔ «نادیده گرفتن فاصله‌ها» را بزنید، معادل diff -w در لینوکس. تفاوت پایان خط ویندوز (CRLF) و لینوکس (LF) و نبودن خط جدید در انتهای فایل هم جداگانه گزارش می‌شود و تفاوت حساب نمی‌شود.

مشکل دیگر ترتیب است. خروجی دستورهایی مثل ls یا فهرست بسته‌ها روی دو سرور ممکن است ترتیب متفاوتی داشته باشد؛ پیش از مقایسه هر دو را با sort مرتب کنید. فایل‌های دودویی مثل تصویر یا آرشیو را هم با Diff متنی مقایسه نکنید؛ برای آن‌ها دستور cmp یا مقایسهٔ هش کافی است.

مقایسه کاملاً با جاوااسکریپت در مرورگر شما انجام می‌شود. سرور ایران‌کلاد فقط صفحه را می‌فرستد و محتوای دو کادر نه به سرور ارسال می‌شود و نه جایی ذخیره می‌شود. متن‌ها در آدرس صفحه هم نوشته نمی‌شوند و با بستن صفحه از بین می‌روند و دوباره نمونهٔ پیش‌فرض نمایش داده می‌شود.

با این حال فایل‌های تنظیمات معمولاً رمز پایگاه داده، کلید API یا توکن دارند. پیش از چسباندن فایل .env یا تنظیمات واقعی، مقادیر حساس را با یک متن ثابت جایگزین کنید، یا مقایسه را روی خود سرور با diff انجام دهید. افزونه‌های مرورگر و تاریخچهٔ کلیپ‌بورد می‌توانند محتوای کپی‌شده را ببینند، حتی وقتی ابزار هیچ چیزی ارسال نمی‌کند.

اگر مدام نسخه‌های یک فایل را دستی مقایسه می‌کنید، وقت آن است که آن را در Git بگذارید. حتی پوشهٔ ⁦/etc⁩ را می‌شود با ابزارهایی مثل etckeeper زیر کنترل نسخه برد تا هر تغییر تنظیمات با تاریخ و توضیح ثبت شود. برای تیم‌ها، یک سرور Git خصوصی با Gitea روی سرور ابری راه می‌افتد و رابط وب آن Diff هر تغییر را رنگی نشان می‌دهد.

اگر ترجیح می‌دهید کد را مستقیم روی سرور در مرورگر ویرایش کنید، code-server یک محیط ویرایش کامل با نمای مقایسهٔ کنار هم در اختیارتان می‌گذارد. و پیش از هر تغییر بزرگ، یک بکاپ از سرور بگیرید تا اگر Diff چیزی را نشان داد که انتظارش را نداشتید، راه برگشت داشته باشید.

یک عادت ساده بسیاری از قطعی‌ها را پیشگیری می‌کند: پیش از جایگزین کردن هر فایل تنظیمات روی سرور اصلی، نسخهٔ جدید را با نسخهٔ در حال اجرا مقایسه کنید. اگر در Diff خطی می‌بینید که انتظارش را نداشتید، مثلاً یک ماژول غیرفعال‌شده یا مسیر گواهی SSL تغییرکرده، همان‌جا متوقف شوید. پس از تأیید Diff، صحت نحوی فایل را هم با ابزار خود سرویس بسنجید؛ برای Nginx دستور nginx -t و برای Docker Compose دستور docker compose config این کار را می‌کنند.

در تیم‌هایی که استقرار خودکار دارند، همین منطق را در خط لولهٔ CI قرار دهید. برای مثال در Jenkins مرحله‌ای بگذارید که Diff تنظیمات جدید با نسخهٔ فعلی را در خروجی بیلد چاپ کند تا بازبین پیش از تأیید ببیند چه چیزی روی سرور می‌رود. ثبت این Diff در تاریخچهٔ بیلد، بعدها برای پیدا کردن علت یک مشکل بسیار ارزشمند است. اگر سرویس‌ها را با Docker اجرا می‌کنید، فایل compose و متغیرهای محیطی بدون مقادیر حساس بهترین نامزدها برای این مقایسه‌اند.

این ابزار برای مقایسهٔ سریع دو متن ساخته شده و جایگزین ابزارهای کامل نیست. هر طرف حداکثر حدود دو میلیون نویسه می‌پذیرد و در نتیجه حداکثر چهار هزار ردیف نمایش داده می‌شود؛ بقیه در patch کپی‌شده هست. جابه‌جایی یک بلوک به شکل حذف و اضافه دیده می‌شود، نه «انتقال»، و برای متن‌های کاملاً متفاوت مقایسهٔ دقیق به نمایش ساده‌تر حذف و اضافهٔ کامل تبدیل می‌شود. پوشه یا فایل را مستقیم نمی‌خواند؛ محتوا را باید بچسبانید.

برای فایل‌های بزرگ‌تر یا مقایسهٔ پوشه‌ها، دستور diff لینوکس و git diff بهترین انتخاب‌اند. اگر فقط می‌خواهید بدانید دو فایل بزرگ دقیقاً یکسان‌اند یا نه، هش SHA-256 هر دو را با ابزار هش یا دستور sha256sum بگیرید؛ یکسان بودن هش یعنی یکسان بودن فایل.