محاسبه‌گر CIDR و زیرشبکه (IPv4 و IPv6)

هر یک واحد که طول پیشوند بیشتر شود، اندازهٔ شبکه نصف می‌شود. تعداد کل آدرس‌ها برابر ۲ به توان (۳۲ منهای پیشوند) است و در شبکه‌های معمولی دو آدرس از آن کم می‌شود: آدرس شبکه و آدرس broadcast. جدول زیر پیشوندهایی را نشان می‌دهد که بیشتر از بقیه با آن‌ها روبه‌رو می‌شوید.

ابزار ابتدا بیت‌های میزبان را از آدرس ورودی پاک می‌کند تا آدرس شبکه به دست بیاید. یعنی اگر 192.168.1.77/24 وارد کنید، شبکه 192.168.1.0/24 نمایش داده می‌شود. این رفتار کمک می‌کند بفهمید یک آدرس مشخص در کدام زیرشبکه قرار دارد.

فرض کنید بلوکی هشت‌تایی با نوتیشن 203.0.113.0/29 دارید. پیشوند ۲۹ یعنی ۲۹ بیت شبکه و ۳ بیت میزبان؛ ۲ به توان ۳ برابر هشت آدرس است. آدرس شبکه 203.0.113.0، آدرس broadcast برابر 203.0.113.7 و هاست‌های قابل استفاده از 203.0.113.1 تا 203.0.113.6 هستند؛ یعنی شش دستگاه. Subnet mask برابر 255.255.255.248 و wildcard mask برابر 0.0.0.7 است.

حالا اگر بلوک بعدی را بخواهید، کافی است هشت واحد جلو بروید: 203.0.113.8/29 از 8 تا 15. همین قاعده برای هر پیشوندی صدق می‌کند: زیرشبکه‌ها همیشه از مضرب اندازهٔ خودشان شروع می‌شوند. اگر 203.0.113.5/29 وارد کنید، ابزار آن را به شبکهٔ 203.0.113.0/29 برمی‌گرداند، چون 5 داخل همان بلوک هشت‌تایی است.

سه بازه در RFC 1918 برای شبکه‌های خصوصی کنار گذاشته شده‌اند و در اینترنت مسیریابی نمی‌شوند. سه دکمهٔ اول نمونه‌های آماده دقیقاً همین سه بازه را نشان می‌دهند. علاوه بر آن‌ها، چند بازهٔ دیگر هم کاربرد خاص دارند که بهتر است در طراحی شبکه با آن‌ها آشنا باشید.

در فایروال، CIDR تعیین می‌کند قانون برای چه کسانی اعمال شود. 0.0.0.0/0 یعنی همهٔ آدرس‌های IPv4، یک آدرس با ⁦/32⁩ یعنی فقط همان آدرس و یک بازه مثل 203.0.113.0/28 یعنی شانزده آدرس پشت‌سرهم، مثلاً آدرس‌های ثابت دفتر شرکت. قبل از نوشتن قانون، بازه را در همین ابزار وارد کنید تا مطمئن شوید آدرس شروع واقعاً آدرس شبکه است و دقیقاً همان آدرس‌هایی را پوشش می‌دهد که در ذهن دارید.

در فایروال ابری ایران‌کلاد مبدأ هر قانون به شکل CIDR نوشته می‌شود و اگر خالی بماند 0.0.0.0/0 در نظر گرفته می‌شود. هر سرور جدید با فایروال فعال و پورت‌های ۲۲، ۸۰، ۴۴۳ و ICMP باز تحویل داده می‌شود. یک الگوی امن رایج این است که پورت‌های مدیریتی و پایگاه داده فقط برای بازهٔ دفتر یا آدرس سرورهای خودتان باز باشند. آدرس فعلی خود را با ابزار آی‌پی من ببینید.

رایج‌ترین اشتباه در طراحی شبکه، انتخاب بازه‌ای است که با شبکهٔ دیگری هم‌پوشانی دارد. مثلاً اگر شبکهٔ سرورها را 192.168.1.0/24 بگذارید، کارمندی که از خانه با VPN وصل می‌شود و مودمش هم همین بازه را دارد، به سرورها نمی‌رسد، چون سیستم‌عامل نمی‌داند بسته را به کدام شبکه بفرستد. انتخاب بازه‌هایی مثل 10.20.0.0/24 یا 172.16.1.0/24 احتمال این تداخل را کم می‌کند.

برای شبکه‌های بزرگ‌تر، از یک بازهٔ مادر شروع کنید و آن را به زیرشبکه‌های هم‌اندازه بشکنید؛ مثلاً 10.0.0.0/16 را به ‎/24‌های جدا برای تولید، آزمایش و مدیریت تقسیم کنید. فضای خالی برای رشد بگذارید و جدول تخصیص را مستند کنید. اگر قرار است بین دو محل VPN برقرار شود، بازهٔ دو طرف باید کاملاً جدا باشد. برای راه‌اندازی VPN روی سرور ابری، نصب WireGuard آماده است.

نوتیشن CIDR در IPv6 هم همان معنا را دارد، ولی آدرس‌ها ۱۲۸ بیتی‌اند و اعداد در مقیاس دیگری هستند. در IPv6 زیرشبکهٔ استاندارد برای یک شبکهٔ محلی ‎/64 است؛ یعنی ۶۴ بیت برای شناسهٔ دستگاه‌ها باقی می‌ماند که عملاً تمام‌نشدنی است. بلوک‌هایی که به یک سازمان یا مشتری داده می‌شوند معمولاً ‎/48 یا ‎/56 هستند و چندین زیرشبکهٔ ‎/64 را در خود جا می‌دهند.

مفاهیمی مثل broadcast و کم کردن دو آدرس از هر شبکه در IPv6 وجود ندارد و به‌جای broadcast از multicast استفاده می‌شود. به همین دلیل ابزار برای ورودی IPv6 به‌جای broadcast و subnet mask، اولین و آخرین آدرس بازه، شکل فشرده و شکل کامل آدرس، تعداد کل آدرس‌ها و تعداد زیرشبکه‌های ‎/64 داخل بلوک را نشان می‌دهد. مثلاً ⁦2001:db8::/48⁩ را وارد کنید تا ببینید ۶۵٬۵۳۶ زیرشبکهٔ ‎/64 در آن جا می‌شود. در طراحی IPv6 نگرانی اصلی کمبود آدرس نیست، بلکه ساختار منظم زیرشبکه‌ها و یکسان بودن قوانین فایروال برای هر دو نسخهٔ پروتکل است.

ابزار آدرس IPv6 را به شکل استاندارد فشرده (RFC 5952) برمی‌گرداند؛ یعنی صفرهای ابتدای هر گروه حذف می‌شوند و طولانی‌ترین رشتهٔ گروه‌های صفر با :: جایگزین می‌شود. این همان شکلی است که بیشتر سیستم‌عامل‌ها و پنل‌ها نمایش می‌دهند، پس مقایسهٔ آدرس‌ها راحت‌تر می‌شود. نوع بلوک هم مشخص می‌شود: global unicast برای آدرس‌های عمومی، unique local (⁦fc00::/7⁩) برای شبکهٔ خصوصی، link-local (⁦fe80::/10⁩) و بازهٔ مستندات ⁦2001:db8::/32⁩.

ابزار IPv4 و IPv6 را می‌پذیرد. ورودی می‌تواند آدرس/پیشوند باشد، آدرس تنها که ‎/32 یا ‎/128 حساب می‌شود، یا آدرس IPv4 همراه subnet mask مثل 192.168.1.0 255.255.255.0؛ ارقام فارسی هم خودکار به لاتین تبدیل می‌شوند. بازه به شکل «از-تا»، نام دامنه و شناسهٔ zone در IPv6 پذیرفته نمی‌شوند و اگر ورودی ایرادی داشته باشد، دلیلش به فارسی زیر کادر نوشته می‌شود. تقسیم خودکار یک بازه به زیرشبکه‌های کوچک‌تر یا تبدیل فهرستی از آدرس‌ها به کمترین تعداد CIDR انجام نمی‌شود؛ برای این کارها بازه‌ها را یکی‌یکی وارد کنید.

همهٔ محاسبه‌ها با جاوااسکریپت در مرورگر شما انجام می‌شود و سرور ایران‌کلاد فقط خود صفحه را می‌فرستد. هیچ درخواستی حاوی آدرس‌هایی که وارد می‌کنید ارسال نمی‌شود، پس می‌توانید بازه‌های شبکهٔ داخلی سازمان را هم بدون نگرانی بررسی کنید. دکمهٔ «کپی لینک این نتیجه» ورودی را بعد از علامت # در آدرس صفحه می‌گذارد؛ مرورگر این بخش از آدرس را هرگز به سرور نمی‌فرستد و همکارتان با باز کردن لینک همان نتیجه را می‌بیند.

وقتی طرح آدرس‌دهی آماده شد، می‌توانید آن را روی سرورهای ابری ایران‌کلاد پیاده کنید. پلن mini از ۱٬۱۰۰ تومان در ساعت شروع می‌شود و صورت‌حساب ساعتی و تومانی است. شبکهٔ خصوصی سرورها را با آدرس‌های خصوصی به هم وصل می‌کند و ترافیک داخل آن هزینه‌ای ندارد؛ فایروال هم دسترسی بیرونی را با همان CIDR‌هایی که اینجا بررسی کرده‌اید محدود می‌کند.

برای مقایسهٔ پلن‌ها صفحهٔ قیمت‌ها را ببینید. اگر می‌خواهید دسترسی پورت‌ها را از بیرون بسنجید، چک پورت و برای دسترسی از کشورهای مختلف بررسی جهانی در دسترس است.