ترجمهٔ Cron به فارسی و تست زمان‌بندی کرون جاب

عبارت cron از چپ به راست این پنج بخش را دارد: دقیقه از ۰ تا ۵۹، ساعت از ۰ تا ۲۳، روز ماه از ۱ تا ۳۱، ماه از ۱ تا ۱۲ و روز هفته از ۰ تا ۶ که صفر یکشنبه است و در بیشتر پیاده‌سازی‌ها عدد ۷ هم یکشنبه حساب می‌شود. دقت کنید که ماه‌ها میلادی‌اند، نه شمسی؛ «اول هر ماه» در cron یعنی اول ژانویه، فوریه و غیره، نه اول فروردین.

در هر بخش چهار نماد به کار می‌رود. ستاره یعنی «هر مقدار». کاما فهرست می‌سازد، مثل 1,15 برای روز اول و پانزدهم. خط‌تیره بازه می‌سازد، مثل ⁦1-5⁩ برای دوشنبه تا جمعه. اسلش گام تعیین می‌کند، مثل ⁦*/10⁩ برای هر ده دقیقه یا ⁦8-18/2⁩ برای هر دو ساعت در ساعات کاری. ابزار بالای صفحه همهٔ این نمادها را می‌فهمد و ترکیبشان را به فارسی توضیح می‌دهد؛ نام‌های سه‌حرفی انگلیسی مثل MON-FRI یا JAN و برچسب‌هایی مثل @daily هم پذیرفته می‌شوند.

یک نکتهٔ مهم برای کاربران ایرانی: هفتهٔ کاری ما از شنبه شروع می‌شود، اما در cron عدد ۱ دوشنبه است. برای «شنبه تا چهارشنبه» باید ⁦6,0-3⁩ بنویسید، نه ⁦1-5⁩. نمونهٔ «ساعات کاری شنبه تا چهارشنبه» در ابزار همین را نشان می‌دهد.

عبارت را در کادر بنویسید، کل خط crontab را بچسبانید یا یکی از نمونه‌های آماده را بزنید. ابزار همان لحظه یک جملهٔ فارسی برای کل زمان‌بندی می‌سازد، هر پنج بخش را جداگانه توضیح می‌دهد و پنج زمان اجرای بعدی را با تاریخ شمسی، تاریخ میلادی و فاصله تا الان فهرست می‌کند. این زمان‌ها مهم‌ترین بخش ابزار است: بیشتر اشتباه‌ها وقتی آشکار می‌شوند که ببینید اجرای بعدی، برخلاف انتظار، فردا صبح نیست و سه ماه دیگر است.

اگر عبارت ایرادی داشته باشد، دلیلش دقیق گفته می‌شود و بخش اشتباه در ردیف پنج‌خانه‌ای زیر کادر قرمز می‌شود: عدد خارج از بازه مثل دقیقهٔ ۷۵، بازهٔ برعکس مثل ⁦5-1⁩، گام صفر، تعداد بخش کمتر از پنج یا قالب شش‌بخشی Quartz. اگر عبارت از نظر نحو درست باشد اما هرگز اجرا نشود، مثل روز ۳۰ فوریه، ابزار همین را صریح می‌گوید. برای اشتباه‌های رایج، مثل ستاره در بخش دقیقه که کار را شصت بار در ساعت اجرا می‌کند، هشدار جداگانه نمایش داده می‌شود.

Cron زمان را بر اساس ساعت و منطقهٔ زمانی خود سرور می‌خواند، نه ساعت کامپیوتر شما. بسیاری از ایمیج‌های لینوکس به‌طور پیش‌فرض روی UTC تنظیم شده‌اند و تهران سه ساعت و نیم جلوتر از UTC است. یعنی عبارت 0 3 * * * روی سرور UTC، ساعت ۶:۳۰ صبح به وقت تهران اجرا می‌شود؛ دقیقاً زمانی که شاید بار سایت شروع به بالا رفتن کرده است.

پیش از نوشتن هر کرون جاب، با دستور timedatectl منطقهٔ زمانی را ببینید. اگر می‌خواهید سرور به وقت تهران کار کند، از timedatectl set-timezone Asia/Tehran استفاده کنید و سرویس cron را یک بار راه‌اندازی مجدد کنید. ابزار این صفحه زمان‌های بعدی را به‌طور پیش‌فرض به وقت تهران (Asia/Tehran، یعنی UTC+03:30) نشان می‌دهد؛ اگر سرورتان روی UTC است، گزینهٔ UTC را بزنید تا همان ساعتی را ببینید که cron روی سرور اجرا می‌کند. برخی پیاده‌سازی‌ها مثل cronie متغیر CRON_TZ را هم می‌پذیرند، اما روی همهٔ توزیع‌ها در دسترس نیست.

مدیریت روزمرهٔ کرون جاب با چند دستور انجام می‌شود. مراقب crontab -r باشید: کل جدول را بدون پرسیدن پاک می‌کند و روی کیبورد درست کنار e است. عادت خوب این است که قبل از هر ویرایش، با crontab -l از جدول نسخهٔ پشتیبان بگیرید.

در توزیع‌های جدید systemd timer جایگزین قدرتمندتری برای cron است: خروجی هر اجرا در journal ثبت می‌شود، اجرای جاافتاده هنگام خاموشی سرور با گزینهٔ Persistent جبران می‌شود و می‌توان برای کار محدودیت حافظه و CPU تعیین کرد. برای کارهای ساده cron هنوز سریع‌ترین گزینه است، اما برای کارهای حیاتی systemd timer را جدی بگیرید.

رایج‌ترین دلیل، محیط اجرای متفاوت است. Cron دستور را با یک PATH بسیار محدود و بدون متغیرهای پروفایل شما اجرا می‌کند؛ دستوری که در ترمینال کار می‌کند، در cron با «command not found» شکست می‌خورد. همیشه مسیر کامل برنامه‌ها را بنویسید، مثلاً ⁦/usr/bin/php⁩ به‌جای php، یا PATH را در ابتدای crontab تعریف کنید.

دلیل دوم نویسهٔ درصد است. در crontab علامت % معنای خاص دارد و به خط جدید تبدیل می‌شود، پس دستوری مثل date +%F باید با بک‌اسلش نوشته شود: date +\%F. دلیل سوم هم بی‌خبری است: خروجی و خطاهای کار به جایی نمی‌روند و شما نمی‌فهمید چه شده. خروجی را با ⁦>> /var/log/myjob.log 2>&1⁩ در یک فایل ذخیره کنید.

هر کرون جاب با دسترسی کاربر صاحب جدول اجرا می‌شود؛ پس کارهای ساده را در جدول root نگذارید و برای هر سرویس از کاربر خودش استفاده کنید. اسکریپتی که cron اجرا می‌کند نباید برای کاربران دیگر قابل‌نوشتن باشد، وگرنه هر کسی می‌تواند با ویرایش آن، دستور دلخواهش را با دسترسی بالا اجرا کند. رمزها و کلیدها را هم مستقیم در خط crontab ننویسید؛ آن‌ها را در فایل جداگانه با دسترسی 600 نگه دارید.

برای جلوگیری از اجرای هم‌زمان دو نسخه از یک کار طولانی، دستور را با flock بپیچید: flock -n /run/lock/backup.lock دستور اصلی. اگر نسخهٔ قبلی هنوز در حال اجراست، نسخهٔ جدید بی‌صدا کنار می‌کشد. کارهای سنگین را هم سر ساعت دقیق نگذارید؛ همهٔ سرورهای دنیا ساعت ۰۰:۰۰ کار سنگین شروع می‌کنند. دقیقه‌ای مثل ۱۷ یا ۴۳ را انتخاب کنید تا بار پخش شود. برای اطمینان از اینکه کار واقعاً اجرا شده، پایش را با ابزارهایی مثل Zabbix یا Prometheus به آن اضافه کنید.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای cron، بکاپ است. بکاپ سرور ابری در ایران‌کلاد به درخواست شما ساخته می‌شود و پنل برای آن زمان‌بندی داخلی ندارد، اما همهٔ عملیات بکاپ از طریق API هم در دسترس است. کافی است روی یک سیستم دیگر یک کرون جاب شبانه بگذارید که درخواست ساخت بکاپ را به API بفرستد. چون سی نسخهٔ آخر نگه‌داری می‌شود، بکاپ شبانه عملاً تاریخچه‌ای حدوداً یک‌ماهه می‌سازد.

ساخت کلید API و نمونهٔ درخواست در راهنمای شروع API آمده است؛ کلید را با کمترین دسترسی لازم بسازید و در فایل جدا نگه دارید. دیتابیس‌های مدیریت‌شده استثنا هستند و بکاپ روزانه‌شان خودکار گرفته می‌شود، پس برای آن‌ها کرون جاب جداگانه لازم نیست. اگر روی سرور خودتان دیتابیس دارید، دستور mysqldump یا pg_dump را در یک کرون جاب شبانه بگذارید و فایل خروجی را به فضای ذخیره‌سازی S3 منتقل کنید تا بکاپ روی همان سروری نماند که ممکن است از دست برود.

cron برای کار تکراری روی یک سرور کافی است، اما وقتی زیرساخت بزرگ‌تر می‌شود، گزینه‌های دیگر معنا پیدا می‌کنند. در کلاستر K3s، منبع CronJob همین نحو پنج‌بخشی را می‌پذیرد و کار را در یک پاد جدید اجرا می‌کند؛ پس عبارتی که اینجا تست کرده‌اید، مستقیم در فایل YAML قابل‌استفاده است. Jenkins هم در بخش تریگرهای زمانی همین قالب را با یک نماد H اضافه برای پخش بار استفاده می‌کند.

برای گردش‌کارهایی که چند سرویس را به هم وصل می‌کنند، مثل گرفتن گزارش از یک API و فرستادن آن به تلگرام، ابزارهای بصری مثل n8n راحت‌ترند و گرهٔ زمان‌بندی آن‌ها هم عبارت cron می‌پذیرد. جدول زیر خلاصهٔ انتخاب را نشان می‌دهد.

عبارت‌هایی که در اینترنت می‌بینید همه برای cron لینوکس نوشته نشده‌اند. کتابخانهٔ Quartz در جاوا و زمان‌بند Spring یک بخش ثانیه در ابتدا و گاهی بخش سال در انتها دارند، پس شش یا هفت بخش می‌گیرند؛ نمادهایی مثل ? برای «مهم نیست»، L برای «آخرین روز ماه»، W برای «نزدیک‌ترین روز کاری» و # برای «دومین جمعهٔ ماه» هم فقط در همان‌جا معنا دارند. اگر چنین عبارتی را در crontab بگذارید، cron آن را رد می‌کند یا رفتار غیرمنتظره نشان می‌دهد.

ابزار این صفحه قالب cron لینوکس (Vixie cron و cronie، همان که در اوبونتو، دبیان و توزیع‌های ردهت نصب است) را می‌سنجد و اگر عبارت شش‌بخشی یا نمادهای Quartz ببیند، به‌جای حدس زدن، صریح می‌گوید کدام بخش را حذف کنید. برای «آخرین روز ماه» در cron استاندارد راه مستقیم وجود ندارد؛ روش رایج این است که کار را روزهای ۲۸ تا ۳۱ زمان‌بندی کنید و در ابتدای دستور بررسی کنید فردا روز اول ماه باشد.

ترجمهٔ عبارت و محاسبهٔ زمان‌های بعدی کاملاً در مرورگر شما و با جاوااسکریپت انجام می‌شود. عبارتی که وارد می‌کنید به سرور ایران‌کلاد فرستاده نمی‌شود و جایی ذخیره نمی‌شود؛ سرور فقط خود صفحه را تحویل می‌دهد. با این حال اگر خط کامل crontab را کپی می‌کنید، فقط بخش پنج‌بخشی زمان را در ابزار بچسبانید و دستور، مسیرها یا رمزهای همراه آن را وارد نکنید؛ ابزار به آن‌ها نیازی ندارد.