فضای بلوک: دیسک‌های قابل‌اتصال، مستقل از سرور

بخش زیادی از سرویس ساخته شده است: ساختار داده، قواعد ساخت و حذف، کسر هزینهٔ ساعت اول با بازگشت خودکار وجه در صورت خطا، و صورت‌حساب ساعتی. صفحهٔ فضای بلوک هم در پنل کاربری وجود دارد. اما ساخت واقعی volume روی زیرساخت و اتصال و جدا کردن آن از سرور هنوز فعال نشده و سرویس پشت یک کلید فعال‌سازی خاموش نگه داشته شده است.

به همین دلیل در پنل فعلاً پیام «به‌زودی» می‌بینید و فرم ساخت نمایش داده نمی‌شود. هیچ مبلغی بابت فضای بلوک از کیف پول کسی کسر نمی‌شود، چون صورت‌حساب ساعتی هم تا روشن شدن سرویس غیرفعال است. هر وقت سرویس باز شد، در صفحهٔ تغییرات اعلام می‌کنیم.

اگر یکی از این موقعیت‌ها برایتان آشناست، volume بلوکی ابزار درستی است:

برای ساده نگه داشتن صورت‌حساب، volume‌ها در شش اندازهٔ ثابت ارائه می‌شوند. هر حساب حداکثر ۲۰ volume فعال می‌تواند داشته باشد که برای بیشتر معماری‌ها کافی است. نام هر volume بین ۲ تا ۶۴ کاراکتر است، فقط حروف لاتین، عدد، خط تیره و زیرخط می‌پذیرد و باید با حرف یا عدد شروع و تمام شود.

اندازه را بر اساس رشد واقعی داده انتخاب کنید، نه حدس بدبینانه. اگر الان ۳۰ گیگابایت داده دارید و ماهی چند گیگابایت اضافه می‌شود، ۵۰ گیگابایت شروع منطقی است. تغییر اندازهٔ volume پس از ساخت در طراحی فعلی پیش‌بینی نشده است؛ برای فضای بیشتر یک volume بزرگ‌تر می‌سازید و داده را منتقل می‌کنید.

تعرفهٔ فضای بلوک پیش از شروع سرویس تأیید و اعلام می‌شود و تا آن زمان عددی را به‌عنوان قیمت قطعی منتشر نمی‌کنیم. مدل محاسبه اما از همین حالا روشن است: مبنا اندازهٔ رزروشدهٔ volume است، نه مقدار داده‌ای که رویش نوشته‌اید؛ یک volume صدگیگابایتی نیمه‌پر هم صد گیگابایت حساب می‌شود. هزینه هر ساعت از کیف پول کسر می‌شود و تعهد ماهانه‌ای ندارد. volume چه به سرور وصل باشد و چه نباشد، تا وقتی حذف نشده هزینه دارد.

جدول زیر نشان می‌دهد کدام بخش از مدل هزینه در طراحی فعلی قطعی است و کدام هنوز اعلام نشده است. برای برآورد امروز، فضای فایل اشتراکی با ۱٬۰۹۵ تومان برای هر گیگابایت در ماه همین مدل «ظرفیت رزروشده» را دارد. برای مقایسه با بقیهٔ سرویس‌ها به ماشین‌حساب هزینه و صفحهٔ قیمت‌گذاری سر بزنید.

چهار راه برای نگه‌داری داده کنار سرورتان دارید و هر کدام جای خودش را دارد. این مقایسه کمک می‌کند انتخاب درستی کنید:

مراحل زیر طبق طراحی فعلی پنل نوشته شده است. بخش ساخت در پنل پیاده شده و پس از روشن شدن سرویس همین مسیر را طی می‌کنید:

volume بلوکی یک دیسک خام است، پس هر لایهٔ امنیتی که روی دیسک معمولی لینوکس می‌گذارید، این‌جا هم کار می‌کند. اگر داده حساس است، پیش از ساخت فایل‌سیستم آن را با LUKS رمزنگاری کنید تا محتوای دیسک بدون کلید شما قابل خواندن نباشد. کلید را روی همان volume نگه ندارید.

دسترسی به volume از طریق سروری است که به آن وصل شده؛ بنابراین امنیت سرور همان امنیت داده است. ورود با کلید SSH، بستن پورت‌های غیرضروری با فایروال ابری و محدود کردن کاربران سیستم‌عامل، قدم‌های اول هستند. رمز حساب کاربری پنل را هم قوی و منحصربه‌فرد انتخاب کنید، چون اتصال و جدا کردن volume از همان‌جا انجام می‌شود.

جدا بودن volume از سرور جلوی یک خطر را می‌گیرد: از دست رفتن داده با حذف یا نصب مجدد سرور. اما جای بکاپ را نمی‌گیرد. حذف اشتباه یک پوشه، خرابی فایل‌سیستم یا باج‌افزار روی خود volume اثر می‌گذارد. برای همین قاعدهٔ همیشگی برقرار است: دست‌کم یک نسخهٔ پشتیبان جای دیگری نگه دارید.

ساده‌ترین مقصد، فضای ذخیره‌سازی شیء است. ابزارهایی مثل restic یا rclone مستقیم با S3 کار می‌کنند و می‌توانید با یک cron شبانه از پوشه‌های مهم volume نسخهٔ رمزنگاری‌شده بگیرید. اسنپ‌شات اشتراکی که در دست آماده‌سازی است، volume را هم به‌عنوان منبع پشتیبانی می‌کند. برای دیسک اصلی سرور هم بکاپ سرور فعال است که از پنل یا API ساخته می‌شود.

انتقال دادهٔ موجود به volume معمولاً با rsync انجام می‌شود. ابتدا سرویسی را که روی داده می‌نویسد، مثلاً دیتابیس، متوقف کنید، با rsync -aHAX پوشه را به نقطهٔ mount جدید کپی کنید، مسیر را در تنظیمات سرویس عوض کنید و سرویس را دوباره روشن کنید. برای کاهش زمان توقف، یک بار rsync را با سرویس روشن اجرا کنید و بعد از توقف، دور دوم فقط تغییرات را منتقل می‌کند.

اگر داده روی سرور دیگری خارج از ایران‌کلاد است، همین rsync از راه SSH کار می‌کند. برای دیتابیس‌ها خروجی منطقی مثل mysqldump یا pg_dump امن‌تر از کپی مستقیم فایل‌هاست. اگر ترجیح می‌دهید نگه‌داری دیتابیس را اصلاً به ما بسپارید، PostgreSQL مدیریت‌شده یا MySQL مدیریت‌شده را ببینید.

شفاف بگوییم: سرویس هنوز فعال نیست و تا فعال شدن نمی‌توانید volume بسازید. در طراحی فعلی، هر volume در هر لحظه فقط به یک سرور وصل می‌شود و برای اشتراک هم‌زمان بین چند سرور مناسب نیست. تغییر اندازه پس از ساخت پیش‌بینی نشده و اندازه‌ها به شش گزینهٔ ثابت محدودند.

عدد رسمی سرعت، IOPS یا نوع دیسک زیرین را تا وقتی روی سرویس فعال اندازه‌گیری نکرده‌ایم، اعلام نمی‌کنیم. بکاپ خودکار جداگانه‌ای هم برای volume تعریف نشده است. اگر امروز به فضای بیشتر نیاز دارید، پلن بزرگ‌تر سرور ابری یا فضای فایل اشتراکی راه‌حل‌های فعال هستند.