دیتابیس مدیریت‌شده در دیتاسنتر تهران

همهٔ موتورهای این دسته در منو دیده می‌شوند، اما فقط بخشی از آن‌ها امروز قابل ساخت‌اند. جدول زیر وضعیت را بر اساس پنل و سامانهٔ صورت‌حساب نشان می‌دهد.

دیتابیس‌های رابطه‌ای یعنی MySQL‏، MariaDB و PostgreSQL برای داده‌ای ساخته شده‌اند که رابطهٔ روشن دارد: کاربر، سفارش، فاکتور، موجودی انبار. تراکنش کامل، قید یکتایی و JOIN را دارند و بیشتر فریم‌ورک‌های وب مثل Laravel‏، Django و وردپرس با آن‌ها بی‌دردسر کار می‌کنند. PostgreSQL در JSON، نوع‌های دادهٔ پیشرفته و کوئری‌های پیچیده دستش بازتر است؛ MySQL و MariaDB در اکوسیستم PHP رایج‌ترند.

Redis یک ذخیره‌ساز کلید-مقدار در حافظه است و برای کش، نشست کاربر، شمارنده و محدودکنندهٔ نرخ درخواست عالی است، اما جای دیتابیس اصلی را نمی‌گیرد. MongoDB سند JSON را بدون جدول و ستون ثابت نگه می‌دارد و برای داده‌ای که شکلش مدام عوض می‌شود مناسب است. صف پیام هم دیتابیس نیست؛ کارش جابه‌جایی پیام بین سرویس‌ها و صف کردن کارهای پس‌زمینه است.

وقتی اپلیکیشن بزرگ‌تر می‌شود، بعضی کارها نباید کاربر را منتظر نگه دارند: ارسال ایمیل و پیامک، ساخت فاکتور PDF، تغییر اندازهٔ تصویر یا همگام‌سازی با یک سرویس بیرونی. صف پیام مدیریت‌شده این کارها را از مسیر درخواست کاربر جدا می‌کند؛ اپلیکیشن پیام را در صف می‌گذارد و یک یا چند پردازشگر پس‌زمینه آن را برمی‌دارند و انجام می‌دهند.

RabbitMQ گزینهٔ کلاسیک و پرامکانات است: صف ماندگار، تأیید دریافت، مسیریابی با exchange و پشتیبانی تقریباً همهٔ زبان‌ها. NATS سبک‌تر و سریع‌تر است و برای پیام‌رسانی بین میکروسرویس‌ها و الگوی انتشار و اشتراک مناسب‌تر است. اگر ابزار صف فریم‌ورک شما، مثل Celery در پایتون، از پروتکل AMQP پشتیبانی می‌کند، RabbitMQ بی‌دردسرترین انتخاب است؛ اگر سرویس‌های Go یا Node.js دارید که باید با تأخیر کم به هم پیام بدهند، NATS را امتحان کنید. هزینهٔ کوچک‌ترین اندازهٔ صف ساعتی ۱٬۳۰۰ تومان است.

قیمت هر دیتابیس از دو بخش ساخته می‌شود: هزینهٔ سرور پشتیبان با همان پلن‌های سرور ابری و یک مبلغ ثابت ساعتی بابت مدیریت. اعداد زیر هنگام باز شدن صفحه از جدول صورت‌حساب خوانده می‌شوند و برای MySQL‏، MariaDB‏، PostgreSQL‏، Redis و MongoDB یکسان‌اند.

یک دیتابیس mini که تمام ماه روشن بماند حدود ۹۴۹٬۰۰۰ تومان و یک standard حدود ۱٬۷۵۲٬۰۰۰ تومان هزینه دارد. برای مقایسه، سرور ابری mini بدون مدیریت ساعتی ۱٬۱۰۰ تومان است؛ فاصلهٔ این دو عدد هزینهٔ کارهایی است که دیگر لازم نیست خودتان انجام دهید.

ساخت دیتابیس از پنل چند دقیقه طول می‌کشد. پیش از شروع، کیف پول را شارژ کنید تا هزینهٔ ساعت اول قابل کسر باشد.

رمز کاربر اصلی هنگام ساخت به‌صورت تصادفی تولید و در پنل رمزنگاری‌شده نگه داشته می‌شود و فقط با درخواست خودتان نمایش داده می‌شود. برای هر اپلیکیشن کاربر جدا با کمترین دسترسی لازم بسازید تا اگر یکی از آن‌ها لو رفت، بقیهٔ داده‌ها امن بمانند.

دیتابیس با IP عمومی در دسترس است تا از هر سرور و اپلیکیشنی بتوانید وصل شوید؛ بنابراین رمز قوی و کاربر محدود اهمیت زیادی دارد. اپلیکیشن را تا جای ممکن روی سرور ابری در همان دیتاسنتر اجرا کنید تا مسیر اتصال کوتاه بماند و برای سرورهای خودتان از فایروال و شبکهٔ خصوصی استفاده کنید.

برای MySQL‏، MariaDB و PostgreSQL هر شب از دیتابیس‌هایی که از پنل ساخته‌اید خروجی کامل گرفته، فشرده و رمزنگاری می‌شود و روی فضای ذخیره‌سازی جدا از سرور دیتابیس نگه داشته می‌شود. ۳۰ نسخهٔ آخر باقی می‌ماند و بازگردانی را از صفحهٔ همان دیتابیس درخواست می‌دهید.

Redis و MongoDB بکاپ خودکار ندارند. اگر داده‌ای در آن‌ها نگه می‌دارید که بازسازی‌اش سخت است، با ابزار رسمی همان موتور نسخهٔ منظم بگیرید و آن را در ذخیره‌سازی شیء نگه دارید. بکاپ‌های شبانه هم تا ۲۴ ساعت عقب‌اند؛ پس برای تغییرات بزرگ، پیش از اجرا یک خروجی دستی بگیرید.

برای انتقال، دیتابیسی با همان موتور و نسخهٔ برابر یا جدیدتر بسازید، از مبدأ با mysqldump‏، pg_dump یا mongodump خروجی بگیرید و روی مقصد بازگردانید. در دیتابیس‌های بزرگ، زمان قطعی را با یک بار انتقال آزمایشی اندازه بگیرید و در ساعت کم‌بار جابه‌جا شوید.

اگر اپلیکیشن هم جابه‌جا می‌شود، اول سرور ابری را بسازید، اتصال را از آن تست کنید و در آخر رکوردهای DNS را تغییر دهید. صفحهٔ مهاجرت به ایران‌کلاد چک‌لیست کامل‌تری برای این جابه‌جایی دارد.

هر دیتابیس فعلاً یک سرور تکی است: replica، خوشه، failover خودکار و بازیابی به نقطهٔ زمانی دقیق نداریم. دسترسی SSH به سرور دیتابیس داده نمی‌شود، پس افزونه‌ها و تنظیمات خارج از پنل قابل نصب نیستند. فضای داده همان دیسک اندازهٔ انتخابی است و با پر شدن آن باید اندازهٔ بزرگ‌تر بسازید و داده را منتقل کنید.

موتورهای جست‌وجو و تحلیلی یعنی Elasticsearch‏، ClickHouse‏، TimescaleDB و Cassandra هنوز قابل سفارش نیستند. اگر همین امروز به یکی از آن‌ها نیاز دارید، می‌توانید آن را خودتان روی سرور اختصاصی نصب کنید؛ نگه‌داری و بکاپ در این حالت با شماست.