Uptime Kuma؛ پایش در دسترس بودن سایت و سرویس از تهران

چند سناریوی رایج که Uptime Kuma برایشان ساخته شده است:

برای سفارش، پلنی با دست‌کم ۵۱۲ مگابایت حافظه بگیرید (mini کافی است)، در گام دوم سفارش تب اپلیکیشن‌ها را باز کنید و Uptime Kuma را انتخاب کنید؛ Ubuntu 22.04 خودکار انتخاب می‌شود. نصب هزینهٔ جداگانه ندارد. پس از روشن شدن سرور، اسکریپت نصب docker.io و curl را نصب و سرویس Docker را فعال می‌کند و پوشهٔ /opt/uptime-kuma-data را می‌سازد؛ دیتابیس SQLite با نام kuma.db و همهٔ تنظیمات در همین پوشه قرار می‌گیرند.

سپس image مربوط به louislam/uptime-kuma با برچسب ۱ با نام uptime-kuma و سیاست restart از نوع unless-stopped اجرا می‌شود، پورت ۳۰۰۱ منتشر و پوشهٔ داده به /app/data وصل می‌شود. برچسب ۱ یعنی همیشه آخرین نسخه از شاخهٔ پایدار ۱ دریافت می‌شود و جهش ناخواسته به نسخهٔ اصلی بعدی رخ نمی‌دهد. قانون فایروال پورت ۳۰۰۱ هم خودکار اضافه می‌شود و نتیجهٔ نصب، شامل آدرس ورود و مسیر داده، در تب اپلیکیشن صفحهٔ سرور نمایش داده می‌شود.

نکتهٔ مهم: اسکریپت حساب مدیر نمی‌سازد. اولین صفحه‌ای که با باز کردن آدرس IP سرور و پورت ۳۰۰۱ می‌بینید فرم ساخت حساب مدیر است و تا آن را پر نکنید، هر کسی که آدرس را پیدا کند می‌تواند مدیر شود. پس بلافاصله پس از آماده شدن سرور این کار را انجام دهید؛ اگر می‌خواهید خیالتان راحت‌تر باشد، پیش از آن قانون پورت ۳۰۰۱ را در تب فایروال سرور یا فایروال شبکه به IP خودتان محدود کنید. اگر روزی بخواهید Uptime Kuma را از نو و دستی نصب یا بررسی کنید، همین مقادیر جدول زیر ملاک است.

Uptime Kuma رایگان است و تنها هزینه، اجارهٔ ساعتی سرور ابری است؛ نصب هزینهٔ جداگانه ندارد. بار اصلی برنامه تعداد پایش‌ها و فاصلهٔ بررسی آن‌هاست. پلن mini با یک گیگابایت حافظه برای ده‌ها پایش با فاصلهٔ یک‌دقیقه‌ای کافی است. اگر صدها پایش دارید یا فاصله را به ۲۰ ثانیه رسانده‌اید، standard را بگیرید.

دیتابیس با گذشت زمان بزرگ می‌شود، چون نتیجهٔ هر بررسی ثبت می‌شود. در تنظیمات، مدت نگه‌داری داده را تعیین کنید تا داده‌های قدیمی خودکار پاک شوند و دیسک پر نشود. ترافیک هر بررسی ناچیز است، اما پایش صدها سایت با فاصلهٔ کوتاه هم در طول ماه از سهمیهٔ ترافیک سرور مصرف می‌کند.

سرور در دیتاسنتر تهران است، پس Uptime Kuma سرویس‌های شما را از همان مسیری می‌بیند که کاربران داخل ایران می‌بینند. اگر سایتی از خارج در دسترس است اما از داخل نه، سرویس‌های پایش خارجی متوجه نمی‌شوند ولی این نصب متوجه می‌شود. برای کسب‌وکاری که مشتریانش در ایران‌اند، این دید ارزشمند است.

نکتهٔ مقابل این است که دسترسی به برخی سرویس‌های خارجی از شبکهٔ داخلی محدود یا ناپایدار است. پایش یک سایت خارجی ممکن است هشدار کاذب بدهد و کانال‌های اعلانی مثل Telegram‏، Discord یا Slack شاید از سرور قابل دسترس نباشند. پیش از اتکا، هر کانال را با دکمهٔ آزمایش امتحان کنید و دست‌کم یک کانال داخلی یا خودمیزبان، مثل ایمیل یا ntfy، داشته باشید.

Uptime Kuma روی پورت ۳۰۰۱ و با http ساده اجرا می‌شود. پروکسی لبه فقط به پورت ۸۰ سرور وصل می‌شود، پس روی سرور nginx نصب کنید که درخواست‌های پورت ۸۰ را به 127.0.0.1:3001 بفرستد. رابط Uptime Kuma برای به‌روزرسانی زنده از WebSocket استفاده می‌کند؛ در پیکربندی nginx سرآیندهای Upgrade و Connection را منتقل کنید. WebSocket از لبه عبور می‌کند.

سپس پورت ۸۰ را در فایروال باز کنید، زیردامنه‌ای مثل status.example.com را در مدیریت DNS به سرور اشاره دهید و پروکسی را روشن کنید تا اتصال با گواهی SSL رمزگذاری شود. وقتی دسترسی از راه دامنه برقرار شد، پورت ۳۰۰۱ را در فایروال ببندید تا رابط فقط از مسیر رمزگذاری‌شده در دسترس باشد. ورود دومرحله‌ای را هم برای حساب مدیر فعال کنید.

اسکریپت ما سوکت Docker را به Uptime Kuma نمی‌دهد و این تصمیم آگاهانه است: دسترسی به docker.sock یعنی کنترل کامل سرور. اگر پایش وضعیت Docker لازم دارید، آن را فقط با درک همین ریسک اضافه کنید.

همهٔ دادهٔ Uptime Kuma در پوشهٔ /opt/uptime-kuma-data است: فهرست پایش‌ها، کانال‌های اعلان، صفحه‌های وضعیت و تاریخچهٔ بررسی‌ها. برای بکاپ سازگار، چند لحظه Uptime Kuma را متوقف کنید، پوشه را کپی کنید و دوباره اجرا کنید. برای انتقال به سرور جدید همین پوشه را منتقل و image را با همان تنظیمات اجرا کنید.

بکاپ کامل سرور را هم هر وقت خواستید از تب بکاپ پنل بسازید؛ بکاپ خودکار زمان‌بندی‌شده برای سرور ابری فعال نیست و فضای بکاپ ساعتی ۲ تومان به ازای هر گیگابایت حساب می‌شود. جزئیات در صفحهٔ پشتیبان‌گیری. اگر از سرویس پایش دیگری مهاجرت می‌کنید، فهرست آدرس‌ها را جمع کنید؛ ساختن دوبارهٔ چند ده پایش در رابط Uptime Kuma کار یک ساعت است.

یکی از امکانات کمتر شناخته‌شده اما بسیار مفید Uptime Kuma پایش push است. به‌جای اینکه Uptime Kuma سرویس را بررسی کند، یک آدرس یکتا می‌سازد و انتظار دارد سرویس شما در فاصلهٔ معینی آن را صدا بزند. اگر تا زمان تعیین‌شده گزارشی نرسید، هشدار می‌دهد.

این برای کارهایی مثل بکاپ شبانه، اسکریپت cron یا همگام‌سازی دوره‌ای ایده‌آل است: در انتهای اسکریپت یک فراخوانی curl به آدرس push بگذارید. اگر اسکریپت خطا داد یا اصلاً اجرا نشد، آن فراخوانی انجام نمی‌شود و شما خبردار می‌شوید. برای ساخت عبارت زمان‌بندی، ابزار cron کمک می‌کند.

نصب خودکار، Uptime Kuma را فقط روی پورت ۳۰۰۱ و با http ساده بالا می‌آورد؛ دامنه، HTTPS، کانال‌های اعلان و حساب مدیر با شماست. Uptime Kuma یک حساب مدیر دارد و نقش و دسترسی چندکاربره ندارد. پایش از یک نقطه انجام می‌شود؛ یعنی نمی‌تواند تشخیص دهد مشکل از سرویس شماست یا از مسیر شبکه بین تهران و سرویس.

Uptime Kuma مصرف منابع داخل سرورها، لاگ‌ها یا معیارهای کاربردی را جمع نمی‌کند؛ برای این‌ها به ابزار پایش زیرساخت نیاز دارید. اگر فقط می‌خواهید کارهای زمان‌بندی‌شده را زیر نظر داشته باشید، Healthchecks ابزار تخصصی‌تری برای همین کار است.